Trang chủBảo dưỡng xe nâng là việc thay nhớt, lọc, bơm mỡ, kiểm tra và chỉnh xe theo các mốc giờ máy để xe nâng hàng chạy đúng thông số, ít hỏng vặt và an toàn cho người lái. Một lịch bảo dưỡng đúng gồm kiểm tra hằng ngày trước ca, các mốc 250, 500, 1.000 và 2.000 giờ, cùng phần chăm sóc ắc quy riêng cho xe nâng điện. Bài viết dưới đây giúp bạn đọc đồng hồ giờ máy, biết mỗi mốc làm gì và tránh những lỗi khiến xe nhanh xuống cấp.
Bảo dưỡng xe nâng là gì?
Bảo dưỡng xe nâng là các công việc làm theo lịch định trước, gồm kiểm tra, bổ sung, thay nhớt và lọc, bơm mỡ, chỉnh phanh và lái, để giữ xe trong tình trạng kỹ thuật tốt. Bảo dưỡng làm khi xe còn chạy bình thường, khác với sửa chữa là việc làm sau khi xe đã hỏng.
Bảo dưỡng cũng không thay được kiểm định: một bên là việc của chủ xe để xe bền, một bên là thủ tục pháp lý do tổ chức kiểm định thực hiện.
| Bảo dưỡng | Sửa chữa | Kiểm định | |
|---|---|---|---|
| Khi nào | Theo mốc giờ máy hoặc tháng | Khi xe hỏng, có lỗi | Trước khi dùng và định kỳ 1–2 năm |
| Ai làm | Người lái, thợ của chủ xe hoặc đơn vị dịch vụ | Thợ sửa chữa | Tổ chức kiểm định được chỉ định |
| Mục đích | Giữ xe chạy đúng thông số, phát hiện hỏng sớm | Đưa xe hỏng chạy lại | Xác nhận xe đủ an toàn theo quy chuẩn |
| Kết quả | Sổ bảo dưỡng | Phiếu sửa chữa | Biên bản và tem kiểm định |
Chu kỳ và thủ tục kiểm định có trong bài kiểm định xe nâng; riêng xe nâng tay, xem bài xe nâng tay có cần kiểm định không.
Bảo dưỡng xe nâng theo giờ máy hay theo tháng?
Bảo dưỡng xe nâng tính theo giờ máy là chính, đọc trên đồng hồ đếm giờ ở bảng táp lô, và kèm một mốc tháng để xe ít chạy vẫn được bảo dưỡng. Mốc giờ hay mốc tháng tới trước thì làm trước.
Số ca làm việc quyết định bao lâu xe tới mốc: xe chạy 2 ca tới mỗi mốc nhanh gần gấp đôi xe chạy 1 ca. Bảng dưới giả định xe chạy đủ 8 giờ mỗi ca, 26 ngày mỗi tháng; thực tế đồng hồ thường đếm ít hơn vì xe có lúc tắt máy chờ hàng.
| Mốc giờ máy | Làm 1 ca (khoảng 208 giờ/tháng) | Làm 2 ca (khoảng 416 giờ/tháng) |
|---|---|---|
| 250 giờ | khoảng 1,2 tháng | khoảng 2,5 tuần |
| 500 giờ | khoảng 2,4 tháng | khoảng 1,2 tháng |
| 1.000 giờ | khoảng 4,8 tháng | khoảng 2,4 tháng |
| 2.000 giờ | khoảng 9,6 tháng | khoảng 4,8 tháng |
Đừng xếp lịch bảo dưỡng theo lịch tháng cố định khi xe chạy nhiều ca. Ghi số giờ máy vào sổ mỗi tuần, khi còn khoảng 20–30 giờ tới mốc thì đặt lịch thợ.
Lịch bảo dưỡng xe nâng dầu gồm những mốc nào?
Lịch bảo dưỡng xe nâng dầu thường có năm mốc: kiểm tra hằng ngày, 250 giờ, 500 giờ, 1.000 giờ và 2.000 giờ (khoảng 1 năm). Mốc sau làm lại toàn bộ việc của mốc trước rồi thêm việc mới; số giờ chính xác của từng hạng mục phải theo sổ hướng dẫn của đúng đời xe.
| Mốc | Việc chính |
|---|---|
| Hằng ngày, trước ca | Đi quanh xe, kiểm tra mức nhớt máy, nước làm mát, dầu thủy lực; thử phanh, lái, còi, đèn; nhìn càng, xích, lốp |
| 250 giờ | Thổi sạch lọc gió, bơm mỡ các khớp và trục lái, tra dầu xích nâng; kiểm tra dây curoa, độ căng xích; nhiều hãng thay nhớt máy và lọc nhớt ở mốc này |
| 500 giờ | Thay nhớt máy và lọc nhớt (nếu chưa thay ở 250 giờ); kiểm tra bố phanh, hành trình tự do bàn đạp, phanh tay; vệ sinh két nước |
| 1.000 giờ | Thay lọc nhiên liệu, lọc gió; kiểm tra áp suất và rò rỉ thủy lực, xi lanh nâng, nghiêng; nhiều hãng thay dầu thủy lực, lọc thủy lực và dầu hộp số ở mốc này |
| 2.000 giờ | Thay dầu thủy lực, dầu hộp số, dầu cầu, dầu phanh, nước làm mát; kiểm tra cầu lái, tang phanh, hệ thống nhiên liệu; đo áp suất nén động cơ |
Tổng hợp theo khung bảo dưỡng của Toyota Material Handling. Mốc thay nhớt máy (250 hay 500 giờ) và dầu thủy lực (1.000 hay 2.000 giờ) khác nhau theo hãng và đời động cơ.
Xe làm ở chỗ nhiều bụi như bãi xi măng, xưởng gỗ, kho hàng bột hay bãi container đất đỏ thì lọc gió phải thổi hằng ngày và nên theo mốc ngắn nhất mà sổ hướng dẫn cho phép. Nguyên lý của động cơ, hộp số và hệ thủy lực mà các mốc này chăm sóc có trong bài xe nâng là gì.
Kiểm tra xe nâng hằng ngày gồm những gì?
Kiểm tra xe nâng hằng ngày là vòng kiểm tra người lái làm trước mỗi ca, ít nhất mỗi ngày một lần, để không đưa xe đang có lỗi vào làm việc. Tiêu chuẩn OSHA 1910.178 của Mỹ yêu cầu kiểm tra xe trước khi dùng, xe chạy liên tục nhiều ca thì kiểm tra sau mỗi ca.
Vòng kiểm tra gồm hai phần:
- Máy tắt: càng không nứt, không cong; xích nâng căng đều; không có vết dầu dưới gầm; lốp không rách, không mòn tới vạch; đủ nhớt máy, nước làm mát, dầu thủy lực, nhiên liệu.
- Máy chạy: phanh chân, phanh tay giữ được xe; còi, đèn, chuông lùi hoạt động; nâng hết khung và ngả trước sau một lượt không giật, không kêu lạ.
Xe có lỗi thì treo biển không sử dụng và báo thợ, không để ca sau lấy xe chạy tiếp. Bảng kiểm tra đầy đủ từng bước có trong bài hướng dẫn lái xe nâng.
Bảo dưỡng xe nâng điện khác xe nâng dầu thế nào?
Bảo dưỡng xe nâng điện không có nhớt máy, lọc gió, lọc nhiên liệu và nước làm mát động cơ, nên mốc bảo dưỡng định kỳ thưa hơn: Toyota Material Handling khuyên kiểm tra và bảo dưỡng xe điện mỗi 500 giờ, so với khoảng 250–300 giờ của xe động cơ đốt trong. Bù lại, ắc quy cần chăm sóc hằng ngày.
| Hạng mục | Xe nâng dầu | Xe nâng điện |
|---|---|---|
| Mốc bảo dưỡng định kỳ | Khoảng 250–300 giờ | Khoảng 500 giờ |
| Nhớt máy, lọc gió, lọc nhiên liệu | Có | Không |
| Ắc quy | Ắc quy đề 12V hoặc 24V | Bộ ắc quy kéo 24–80V, chăm sóc hằng ngày |
| Phần điện | Máy phát, đề | Mô tơ, bộ điều khiển, công tắc tơ, dây cáp |
| Phần giống nhau | Dầu thủy lực, xích, càng, phanh, lốp, bơm mỡ | Dầu thủy lực, xích, càng, phanh, lốp, bơm mỡ |
Với ắc quy axit chì thường gặp trên xe nâng điện:
- Châm nước sau khi sạc đầy, không châm trước khi sạc: dung dịch nở ra khi sạc, châm trước dễ tràn axit. Kiểm tra mức nước khoảng mỗi 5 lần sạc, dùng nước cất hoặc nước khử khoáng.
- Sạc khi còn khoảng 30% và sạc cho đầy: tránh xả cạn, không ngắt giữa chừng một lần sạc.
- Sạc cân bằng theo hướng dẫn của hãng ắc quy: thường làm vào cuối tuần, mất thêm khoảng 3 giờ sau lần sạc thường và cần nhiều thời gian nguội hơn.
- Giữ nắp bình, đầu cọc sạch và khô: lau axit đọng, siết lại đầu cọc lỏng.
Pin lithium không cần châm nước và có thể sạc chen giữa ca, nhưng phải theo đúng bộ sạc và hướng dẫn của hãng.
Bộ phận nào hay bị bỏ sót khi bảo dưỡng xe nâng?
Những bộ phận hay bị bỏ sót nhất khi bảo dưỡng xe nâng là càng nâng, xích nâng, lốp đặc và két nước, vì chúng hỏng từ từ, xe vẫn chạy bình thường cho tới lúc gãy càng, đứt xích hay quá nhiệt.
- Càng nâng: mòn nhiều nhất ở gót càng, chỗ uốn góc. Hướng dẫn kiểm tra phổ biến cho thay càng khi chỗ mòn mỏng hơn phần thân càng chưa mòn quá 10%.
- Xích nâng: giãn dần theo giờ làm việc; đo bằng thước đo xích, mòn quá 3% thì thay ngay. Xích khô phải tra dầu xích, không bôi mỡ bò dày làm bám bụi.
- Lốp đặc: thay khi mòn tới vạch báo hoặc rách mảng. Lốp mòn lệch hai bên làm xe nghiêng khi nâng cao.
- Két nước: xe làm ở bãi bụi dễ bị bít két, nhiệt độ máy tăng dần mà người lái không để ý.
Mốc thay càng, xích không có trong lịch giờ máy cố định, nên phải đo, ghi số đo vào sổ ở mỗi lần bảo dưỡng 250 giờ để thấy xu hướng mòn.
Tự bảo dưỡng hay thuê đơn vị bảo dưỡng xe nâng?
Tự bảo dưỡng xe nâng hợp với kiểm tra hằng ngày và mốc 250 giờ (thổi lọc, bơm mỡ, thay nhớt) nếu doanh nghiệp có thợ máy và chỗ hứng dầu thải. Các mốc 1.000 và 2.000 giờ có đo áp suất thủy lực, chỉnh phanh, thay dầu hộp số nên thường cần thợ của hãng hoặc đơn vị dịch vụ có dụng cụ đo.
Khi thuê dịch vụ, nên yêu cầu: phiếu kiểm tra theo từng mốc, danh sách vật tư đã thay (loại nhớt, mã lọc) và số giờ máy lúc bảo dưỡng. Đây cũng là hồ sơ cần xuất trình khi xe đi kiểm định định kỳ.
Với xe nâng thuê theo ca, theo tháng, việc bảo dưỡng định kỳ thường do bên cho thuê lo, bên thuê chỉ kiểm tra đầu ca. Điều kiện cụ thể có trong trang bảng giá thuê xe nâng.
Những sai lầm thường gặp khi bảo dưỡng xe nâng
Những sai lầm thường gặp nhất khi bảo dưỡng xe nâng là xếp lịch theo tháng thay vì theo giờ máy, châm nước ắc quy trước khi sạc, và bỏ qua càng, xích vì xe vẫn chạy được.
- Xếp lịch theo tháng cho xe chạy 2–3 ca: tới lúc bảo dưỡng thì xe đã vượt mốc gần gấp đôi.
- Bôi mỡ bò lên xích nâng: mỡ dày bám bụi thành bột mài, xích mòn nhanh hơn.
- Châm nước ắc quy trước khi sạc, hoặc dùng nước máy: tràn axit, đóng cặn trên bản cực.
- Thổi lọc gió bằng khí nén áp suất cao, sát giấy lọc: thủng giấy lọc, bụi đi thẳng vào máy.
- Dùng nhớt, dầu thủy lực không đúng cấp ghi trong sổ hướng dẫn: phớt nở, bơm kêu, càng nâng chậm.
- Không ghi sổ: không biết lần thay nhớt trước ở giờ máy nào, không có hồ sơ khi kiểm định.
Cách chọn xe dầu hay xe điện theo chi phí sở hữu, gồm cả chi phí bảo dưỡng, có trong bài xe nâng dầu và bài các loại xe nâng.
Câu hỏi thường gặp về bảo dưỡng xe nâng
Bao lâu thay nhớt xe nâng một lần?
Nhớt máy xe nâng dầu thường thay mỗi 250 đến 500 giờ máy kèm lọc nhớt, tùy hãng và đời động cơ, hoặc theo mốc tháng nếu xe ít chạy. Xe làm ở chỗ nóng, bụi hoặc chạy liên tục nhiều ca nên theo mốc ngắn hơn trong khoảng sổ hướng dẫn cho phép.
Xe nâng dùng loại nhớt gì?
Xe nâng dùng loại nhớt máy, dầu thủy lực và dầu hộp số đúng cấp API và độ nhớt SAE ghi trong sổ hướng dẫn của đúng đời xe. Không nên dùng nhớt xe tải thông thường cho hộp số tự động hay dầu thủy lực tùy loại, vì sai cấp dễ làm hỏng phớt và bơm.
Xe nâng để lâu không dùng cần làm gì?
Xe nâng để lâu không dùng cần hạ càng chạm sàn, kéo phanh tay, chèn bánh, đỗ nơi khô ráo và giữ ắc quy được sạc. Trước khi đưa xe trở lại làm việc, kiểm tra mức các loại dầu, rò rỉ và chạy thử không tải; nếu đã quá mốc tháng thì làm bảo dưỡng của mốc đó trước.
Bảo dưỡng xe nâng có cần ghi sổ không?
Bảo dưỡng xe nâng nên ghi sổ cho mọi lần, gồm ngày, số giờ máy, việc đã làm, vật tư đã thay và người làm. Sổ giúp biết mốc kế tiếp, theo dõi độ mòn càng, xích, và là hồ sơ lý lịch xe khi đi kiểm định hoặc khi bán lại xe.
Kết luận
Bảo dưỡng xe nâng đúng là làm theo giờ máy: kiểm tra trước mỗi ca, rồi các mốc 250, 500, 1.000 và 2.000 giờ theo sổ hướng dẫn của đúng đời xe, mốc tháng chỉ để chặn xe ít chạy. Xe nâng điện thưa mốc hơn nhưng ắc quy cần chăm sóc hằng ngày. Càng, xích và két nước không có mốc cố định, phải đo và ghi sổ ở mỗi lần bảo dưỡng.
