Thuê xe nâng hay mua xe nâng? Bài toán chi phí 5 năm

Nên thuê xe nâng hay mua xe nâng là bài toán khiến nhiều doanh nghiệp cân nhắc khi cần phục vụ nâng hạ hàng hóa, kho bãi hoặc sản xuất. Mỗi phương án có ưu nhược điểm khác nhau về chi phí đầu tư, thời gian sử dụng, bảo dưỡng và tính chủ động vận hành. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn so sánh cụ thể hai lựa chọn để xác định phương án phù hợp với nhu cầu và ngân sách của doanh nghiệp.

Thuê xe nâng và mua xe nâng khác nhau ở đâu?

Thuê xe nâng là trả tiền theo thời gian sử dụng, còn mua xe nâng là bỏ vốn một lần để sở hữu và gánh toàn bộ chi phí duy trì về sau. Khác biệt lớn nhất không nằm ở tổng tiền, mà ở chỗ ai chịu rủi ro hỏng hóc.

Dòng cuối bảng là chỗ quyết định. Xe mua rồi thì chạy thêm một tháng gần như không tốn thêm gì ngoài dầu, còn thuê thì tháng nào cũng trả đủ tiền tháng đó. Đây là lý do câu trả lời đúng phụ thuộc vào bạn dùng xe bao nhiêu tháng trong năm, chứ không phải vào giá xe.

Mua xe nâng tốn những khoản gì?

Mua xe nâng phát sinh bảy khoản chi, trong đó tiền mua xe chỉ là khoản dễ thấy nhất. Sáu khoản còn lại rải đều suốt vòng đời máy và thường không nằm trong phép tính ban đầu.

• Tiền mua xe. Xe nâng dầu 3 tấn hiện có ba phân khúc: máy Trung Quốc mới 230–330 triệu, máy phổ thông 380–520 triệu, máy Nhật hoặc châu Âu cao cấp 520–650 triệu. Hàng Nhật đã qua sử dụng nằm khoảng 180–350 triệu.
• Mất giá. Đây là khoản lớn thứ hai nhưng vô hình vì không ai xuất hóa đơn cho nó. Một chiếc 300 triệu sau 5 năm thường bán lại được 110–140 triệu, tức mất khoảng 160–190 triệu.
• Chi phí cơ hội của vốn. 300 triệu nằm trong chiếc xe là 300 triệu không nằm trong hàng tồn kho hay tài khoản tiết kiệm. Nếu doanh nghiệp vay để mua thì khoản này hiện ra thành lãi vay rất rõ.
• Bảo dưỡng định kỳ. Thay dầu máy, lọc, dầu thủy lực theo chu kỳ giờ chạy máy.
• Sửa chữa đột xuất. Bơm thủy lực, hộp số, xích nâng, phớt xi lanh. Khoản này nhỏ ở năm đầu và lớn dần từ năm thứ ba, đặc biệt với máy cũ. Các cụm hay hỏng và dấu hiệu nhận biết có ở bài cấu tạo xe nâng.
• Lốp. Một bộ lốp đặc thay 2–3 năm một lần.
• Kiểm định. Xe nâng dùng động cơ từ 1.000kg trở lên bắt buộc kiểm định 2 năm một lần, phí tối thiểu 1,1 triệu đồng với xe 1–3 tấn theo Thông tư 41/2016. Chi tiết ở bài kiểm định xe nâng.

Thuê xe nâng tốn những khoản gì?

Thuê xe nâng phát sinh ba khoản: tiền thuê theo thời gian, phí vận chuyển xe tới kho, và các khoản cộng thêm tùy hợp đồng.

Giá thị trường tham khảo cho bản chạy dầu 3 tấn hiện ở mức 1,3–1,6 triệu đồng một ca 8 tiếng, hoặc 18–22 triệu đồng một tháng. Bản xe nâng điện cùng tải trọng cao hơn, khoảng 23–32 triệu đồng một tháng, đổi lại không phát thải nên chạy được trong kho kín.

Ba điểm cần đọc kỹ trong báo giá thuê:

• Giá thuê thường chưa gồm nhiên liệu và tài xế. Thuê kèm thợ lái cộng thêm khoảng 300–500 nghìn đồng một ca.
• Phí vận chuyển tính riêng theo lượt, khoảng 500 nghìn đến 2 triệu đồng tùy khoảng cách. Thuê ngắn ngày mà kho ở xa thì khoản này chiếm tỷ trọng đáng kể.
• Bảo dưỡng, kiểm định và xe thay thế thường đã nằm trong giá. Đây là phần giá trị hay bị bỏ qua khi so sánh, vì nó là những khoản mà bên mua phải tự trả.

Hai khoản chi phí xuất hiện ở cả hai phương án

Nhiên liệu và tài xế là hai khoản có mặt ở cả cột thuê lẫn cột mua, nên chúng triệt tiêu nhau và không ảnh hưởng tới quyết định. Đây là chỗ nhiều phép so sánh trên mạng làm sai.

Lý do rất đơn giản: dù xe là của bạn hay của bên cho thuê, bạn vẫn phải đổ dầu cho nó chạy và vẫn phải có người ngồi lên lái. Mức 18–22 triệu đồng một tháng nêu trên là giá xe không, chưa gồm hai khoản này.

Hệ quả thực tế: đừng cộng lương tài xế 10–15 triệu đồng một tháng vào cột mua rồi đem so với giá thuê 20 triệu, vì làm vậy là so một bên có tài xế với một bên không có. Cách so đúng là bỏ cả hai khoản ra khỏi bảng, chỉ so những gì thực sự khác nhau.

Ngoại lệ duy nhất là khi bạn thuê xe kèm tài xế theo ca lẻ. Lúc đó bên cho thuê chịu luôn phần nhân sự, còn bạn không phải nuôi một lao động toàn thời gian trong những tháng ít việc — và đó là một khác biệt có thật, cần tính vào.

Bài toán chi phí 5 năm cho xe nâng dầu 3 tấn

Với giả định máy 300 triệu đồng dùng trong 5 năm, chi phí sở hữu rơi vào khoảng 77 triệu đồng một năm, chưa gồm dầu và tài xế. Con số này là mẫu số của mọi so sánh phía sau.

Giả định đã dùng: xe nâng dầu 3 tấn giá mua 300 triệu, giá bán lại sau 5 năm 120 triệu, lãi suất tham chiếu 6% một năm, cường độ làm việc trung bình một ca mỗi ngày.

Đổi sang tháng: sở hữu một chiếc xe nâng dầu 3 tấn tốn khoảng 6,4 triệu đồng mỗi tháng, kể cả những tháng chiếc xe nằm im trong kho.

Con số này nói lên điều gì? Nếu bạn dùng xe đủ 12 tháng một năm, mua rẻ hơn thuê rất nhiều: 77 triệu so với 216–264 triệu tiền thuê. Nhưng nếu bạn chỉ cần xe ba tháng mùa cao điểm, chi phí sở hữu vẫn là 77 triệu, trong khi thuê ba tháng chỉ tốn khoảng 60 triệu.

Điểm hòa vốn giữa thuê và mua là bao nhiêu tháng?

Điểm hòa vốn là số tháng sử dụng trong năm mà tại đó chi phí thuê bằng đúng chi phí sở hữu. Dùng ít hơn ngưỡng này thì thuê rẻ hơn, dùng nhiều hơn thì mua rẻ hơn.

Điểm hòa vốn (tháng/năm) = Chi phí sở hữu mỗi năm ÷ Giá thuê mỗi tháng

Áp vào ví dụ trên:

77,2 triệu ÷ 20 triệu ≈ 3,9 tháng một năm

Nghĩa là với chiếc xe nâng dầu 3 tấn giá 300 triệu, ngưỡng quyết định nằm ở khoảng 4 tháng sử dụng mỗi năm.

Ngưỡng này dịch chuyển theo giá xe:

Đọc bảng theo chiều ngược lại sẽ thấy một điều đáng chú ý: xe càng đắt thì thuê càng có lý. Máy Nhật mới phải dùng gần 7 tháng một năm mới bù được tiền sở hữu, trong khi máy cũ giá rẻ chỉ cần chưa tới 3 tháng.

Cách dùng công thức cho trường hợp của bạn: lấy báo giá xe đang cầm trên tay, ước lượng giá bán lại sau 5 năm bằng khoảng 40% giá mua, cộng thêm 25–30 triệu chi phí duy trì mỗi năm, rồi chia cho giá thuê tháng. Kết quả là số tháng bạn phải dùng xe để việc mua có lời.

Nên thuê xe nâng khi nào?

Thuê xe nâng là phương án đúng khi nhu cầu sử dụng không đều hoặc chưa xác định được, tức là khi bạn không chắc mình sẽ dùng xe đủ số tháng vượt điểm hòa vốn.

Năm tình huống thuê thắng rõ rệt:

• Dùng theo mùa. Kho hàng tiêu dùng chạy mạnh quý 4, kho nông sản chạy theo vụ. Mua xe để nó nằm không tám tháng là chôn vốn.
• Làm theo dự án. Đóng rút container một lô hàng, di dời nhà xưởng, lắp đặt dây chuyền. Hết việc là trả xe.
• Chưa chốt được tải trọng cần dùng. Nhiều kho mua xong mới phát hiện mình cần 5 tấn chứ không phải 3 tấn, hoặc cần khung nâng thấp hơn để vào container. Nắm phần nền ở bài xe nâng là gì và bảng tra ở bài các loại xe nâng trước khi quyết.
• Cần xe dự phòng. Xe chính đi kiểm định hoặc vào xưởng sửa, thuê một chiếc thay thế rẻ hơn nhiều so với mua chiếc thứ hai.
• Vốn cần dùng vào việc khác. Với doanh nghiệp thương mại, 300 triệu quay vòng hàng hóa thường sinh lời cao hơn 6% một năm rất nhiều.

Nên mua xe nâng khi nào?

Mua xe nâng là phương án đúng khi nhu cầu ổn định, kéo dài và vượt điểm hòa vốn, đồng thời doanh nghiệp có đủ điều kiện để tự vận hành.

Bốn dấu hiệu cho thấy nên mua:

• Dùng liên tục quanh năm, từ 6 tháng trở lên với xe phổ thông và 8 tháng trở lên với xe cao cấp.
• Có sẵn thợ bảo dưỡng hoặc đối tác kỹ thuật gần kho. Sở hữu xe mà không có người chăm là con đường ngắn nhất tới chi phí sửa chữa đội lên.
• Nhu cầu ổn định về tải trọng và chiều cao nâng, không thay đổi theo từng lô hàng.
• Có mặt bằng đỗ xe và điều kiện nạp phù hợp. Riêng bản chạy điện còn cần khu vực sạc thông thoáng, chi tiết ở bài xe nâng điện thấp.

Một lưu ý về dòng nhỏ: xe nâng tay giá chỉ vài triệu đồng, gần như không hỏng và không thuộc diện kiểm định, nên với dòng này câu hỏi thuê hay mua gần như không đặt ra — cứ mua.

Mua xe nâng mới hay xe nâng cũ?

Khi đã quyết mua, lựa chọn giữa máy mới và máy cũ ảnh hưởng trực tiếp tới điểm hòa vốn, vì hai loại có cấu trúc chi phí ngược nhau.

Máy cũ giá thấp nên mất giá ít hơn về giá trị tuyệt đối, nhưng chi phí sửa chữa cao hơn và khó lường hơn. Máy mới ngược lại: mất giá mạnh trong hai năm đầu, đổi lại gần như không phát sinh sửa chữa lớn và có bảo hành.

Về nguyên tắc, máy cũ hợp với đơn vị có thợ và chấp nhận rủi ro hỏng vặt; máy mới hợp với đơn vị cần độ sẵn sàng cao và không muốn quản lý phần kỹ thuật.

Những chi phí ẩn hay bị bỏ sót khi tính

Bốn khoản dưới đây không nằm trong báo giá của bên nào, nhưng đều có thật và đủ lớn để lật ngược kết luận.

• Chi phí dừng việc khi xe hỏng. Một chiếc xe nâng nằm xưởng ba ngày giữa mùa hàng có thể gây thiệt hại lớn hơn cả năm tiền bảo dưỡng. Bên mua tự gánh rủi ro này; hợp đồng thuê thường có điều khoản xe thay thế.
• Chi phí quản lý. Sở hữu xe kéo theo hồ sơ kiểm định, lịch bảo dưỡng, quản lý nhiên liệu, hồ sơ huấn luyện an toàn cho người lái. Không tốn tiền mặt nhưng tốn thời gian của người có việc khác phải làm.
• Rủi ro thanh khoản khi bán lại. Thị trường xe nâng cũ mỏng, và giá bán thực tế thường thấp hơn kỳ vọng. Nếu ước giá bán lại quá lạc quan thì cả bài toán lệch theo.
• Chi phí thuê phát sinh ngoài hợp đồng. Ở chiều ngược lại, phí vận chuyển mỗi lượt, phí ngoài giờ, phí ca đêm và tiền cọc đều là khoản thật. Nên yêu cầu báo giá trọn gói theo tháng thay vì giá ca lẻ nếu dùng dài.

Câu hỏi thường gặp về thuê hay mua xe nâng

Thuê xe nâng hay mua xe nâng thì rẻ hơn?

Thuê xe nâng rẻ hơn khi doanh nghiệp dùng xe dưới khoảng 4 tháng một năm, còn mua rẻ hơn khi dùng nhiều hơn ngưỡng đó. Ngưỡng cụ thể phụ thuộc giá máy: máy cũ 200 triệu có điểm hòa vốn khoảng 2,8 tháng, còn máy Nhật mới 550 triệu cần tới gần 7 tháng sử dụng mỗi năm.

Chi phí sở hữu một chiếc xe nâng là bao nhiêu một năm?

Chi phí sở hữu một xe nâng dầu 3 tấn giá 300 triệu đồng vào khoảng 77 triệu đồng mỗi năm, tương đương 6,4 triệu đồng mỗi tháng. Khoản này gồm mất giá, chi phí vốn, bảo dưỡng, sửa chữa, lốp, kiểm định và bảo hiểm, chưa tính nhiên liệu và lương người vận hành.

Giá thuê xe nâng đã bao gồm tài xế chưa?

Giá thuê xe nâng theo bảng giá thị trường thường là giá xe không, chưa gồm tài xế và nhiên liệu. Thuê kèm thợ lái cộng thêm khoảng 300–500 nghìn đồng một ca, và phí vận chuyển xe tới kho tính riêng theo lượt từ 500 nghìn đến 2 triệu đồng.

Thuê xe nâng có phải lo kiểm định không?

Trách nhiệm kiểm định thuộc về đơn vị sở hữu xe nâng, nên khi thuê thì bên cho thuê lo. Tuy vậy bên sử dụng vẫn cần kiểm tra giấy chứng nhận kiểm định còn hiệu lực trước khi nhận xe, vì vận hành một chiếc hết hạn trong kho của mình vẫn có thể bị xử lý.

Mua xe nâng cũ có phải là phương án tiết kiệm không?

Xe nâng cũ hạ điểm hòa vốn xuống còn khoảng 2,8 tháng một năm nên tiết kiệm rõ nếu tần suất sử dụng cao. Đổi lại chi phí sửa chữa cao hơn và khó dự đoán, nên phương án này chỉ hợp với đơn vị có thợ kỹ thuật hoặc đối tác bảo dưỡng gần kho.